مقدمه

MongoDB یکی از محبوب‌ترین پایگاه‌های داده NoSQL و سندمحور (Document-Oriented) است که به دلیل سرعت بالا، انعطاف‌پذیری و مقیاس‌پذیری مناسب، در توسعه انواع برنامه‌های وب، موبایل و سازمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخلاف پایگاه‌های داده رابطه‌ای، MongoDB اطلاعات را در قالب اسناد (Documents) با فرمت BSON ذخیره می‌کند و نیازی به ساختار ثابت جداول ندارد.

در این آموزش، نحوه نصب MongoDB روی سیستم‌عامل Ubuntu را به‌صورت گام‌به‌گام یاد می‌گیرید. همچنین با راه‌اندازی سرویس، بررسی وضعیت، فعال‌سازی اجرای خودکار و تست عملکرد پایگاه داده آشنا خواهید شد.

پیش‌نیازها

قبل از شروع، مطمئن شوید که شرایط زیر را دارید:

• یک سرور یا سیستم Ubuntu
• دسترسی به کاربر دارای مجوز sudo
• اتصال به اینترنت برای دانلود بسته‌ها

مرحله اول — به‌روزرسانی مخازن سیستم

ابتدا فهرست بسته‌های سیستم را به‌روزرسانی کنید:

sudo apt update

سپس بسته‌های موجود را در صورت نیاز ارتقا دهید:

sudo apt upgrade

مرحله دوم — نصب MongoDB

در نسخه‌های جدید اوبونتو معمولاً باید مخزن رسمی MongoDB را اضافه کنید تا آخرین نسخه پایدار نصب شود.

ابتدا ابزارهای موردنیاز را نصب کنید:

sudo apt install gnupg curl

سپس کلید GPG مربوط به MongoDB را دریافت کنید:

curl -fsSL https://pgp.mongodb.com/server-7.0.asc | \
sudo gpg -o /usr/share/keyrings/mongodb-server-7.0.gpg \
--dearmor

اکنون مخزن رسمی را اضافه کنید (برای Ubuntu 20.04):

echo "deb [ signed-by=/usr/share/keyrings/mongodb-server-7.0.gpg ] https://repo.mongodb.org/apt/ubuntu focal/mongodb-org/7.0 multiverse" | sudo tee /etc/apt/sources.list.d/mongodb-org-7.0.list

فهرست مخازن را مجدداً بروزرسانی کنید:

sudo apt update

در نهایت MongoDB را نصب کنید:

sudo apt install mongodb-org

مرحله سوم — راه‌اندازی سرویس MongoDB

پس از پایان نصب، سرویس را اجرا کنید:

sudo systemctl start mongod

مرحله چهارم — فعال‌سازی اجرای خودکار

برای اینکه پس از هر بار راه‌اندازی سیستم، MongoDB نیز به‌صورت خودکار اجرا شود:

sudo systemctl enable mongod

مرحله پنجم — بررسی وضعیت سرویس

برای اطمینان از اجرای صحیح سرویس:

sudo systemctl status mongod

در صورت موفقیت، خروجی مشابه زیر مشاهده خواهید کرد:

Active: active (running)

مرحله ششم — بررسی نسخه MongoDB

برای مشاهده نسخه نصب‌شده:

mongod --version

یا:

mongosh --version

مرحله هفتم — اتصال به MongoDB

برای ورود به محیط مدیریت MongoDB از دستور زیر استفاده کنید:

mongosh

در صورت موفقیت، وارد محیط تعاملی MongoDB خواهید شد.

اجرای چند دستور آزمایشی

نمایش پایگاه‌های داده:

show dbs

ایجاد یک پایگاه داده:

use testdb

ایجاد یک Collection:

db.users.insertOne({
    name: "Ali",
    age: 28
})

نمایش اطلاعات ثبت‌شده:

db.users.find()

خروج از محیط MongoDB:

exit

مدیریت سرویس MongoDB

توقف سرویس:

sudo systemctl stop mongod

راه‌اندازی مجدد:

sudo systemctl restart mongod

بارگذاری مجدد تنظیمات:

sudo systemctl reload mongod

محل فایل‌های مهم MongoDB

فایل تنظیمات:

/etc/mongod.conf

محل ذخیره داده‌ها:

/var/lib/mongodb

فایل‌های لاگ:

/var/log/mongodb/mongod.log

نکات امنیتی

پس از نصب MongoDB، توصیه می‌شود اقدامات زیر را انجام دهید:

• احراز هویت (Authentication) را فعال کنید.
• برای کاربران رمز عبور قوی تعیین کنید.
• در صورت عدم نیاز، دسترسی از راه دور را غیرفعال نگه دارید.
• فایروال را به‌گونه‌ای تنظیم کنید که تنها IPهای مجاز به پورت 27017 دسترسی داشته باشند.
• در صورت نیاز به اتصال از راه دور، از TLS/SSL استفاده کنید.

جمع‌بندی

در این آموزش، نحوه نصب MongoDB روی Ubuntu را یاد گرفتید. همچنین با راه‌اندازی سرویس، بررسی وضعیت، اتصال به پایگاه داده، مدیریت سرویس و ساختار فایل‌های MongoDB آشنا شدید. پس از نصب، پیشنهاد می‌شود برای افزایش امنیت، احراز هویت کاربران را فعال کرده و تنظیمات امنیتی مناسب را روی سرور اعمال کنید.

از همراهی شما با پارمین کلود سپاسگزاریم.